๐ŸŒ™

Tuesday, October 7, 2025

 

“เคจाเคก़ी เคถोเคงเคจ เคช्เคฐाเคฃाเคฏाเคฎ (Anulom Vilom): เคตिเคงि, เคฒाเคญ, เคธाเคตเคงाเคจिเคฏाँ เค”เคฐ เคตैเคœ्เคžाเคจिเค• เค•ाเคฐเคฃ” Nadi Shodhana Pranayama in Hindi”


เคชเคฐिเคšเคฏ เคจाเคก़ी เคถोเคงเคจ เคช्เคฐाเคฃाเคฏाเคฎ


เคจाเคก़ी เคถोเคงเคจ เคช्เคฐाเคฃाเคฏाเคฎ, เคœिเคธे เค…เคจुเคฒोเคฎ-เคตिเคฒोเคฎ เคช्เคฐाเคฃाเคฏाเคฎ เค•े เคจाเคฎ เคธे เคญी เคœाเคจा เคœाเคคा เคนै, เคฏोเค— เค•ी เคเค• เคช्เคฐाเคšीเคจ เค”เคฐ เคถเค•्เคคिเคถाเคฒी เคถ्เคตाเคธ เคคเค•เคจीเค• เคนै।


เคจाเคก़ी เค•ा เค…เคฐ्เคฅ เคนै เคŠเคฐ्เคœा เค•ा เคช्เคฐเคตाเคน เคฎाเคฐ्เค—। เคถोเคงเคจ เค•ा เค…เคฐ्เคฅ เคนै เคถुเคฆ्เคง เค•เคฐเคจा।


เค‡เคธ เคช्เคฐाเคฃाเคฏाเคฎ เค•ा เคฎुเค–्เคฏ เค‰เคฆ्เคฆेเคถ्เคฏ เคถเคฐीเคฐ เค•े 72,000 เคธे เค…เคงिเค• เคธूเค•्เคท्เคฎ เคŠเคฐ्เคœा เคšैเคจเคฒों (เคจाเคก़िเคฏों) เค•ो เคถुเคฆ्เคง เค•เคฐเคจा เคนै, เคœिเคธเคธे เคช्เคฐाเคฃ เคŠเคฐ्เคœा (เคœीเคตเคจ เคถเค•्เคคि) เค•ा เคช्เคฐเคตाเคน เคธुเคšाเคฐू เคฐूเคช เคธे เคนो เคธเค•े। เคฏเคน เคคเค•เคจीเค• เคฎเคจ เค”เคฐ เคถเคฐीเคฐ เค•े เคฌीเคš เคธंเคคुเคฒเคจ เคธ्เคฅाเคชिเคค เค•เคฐเคจे เคฎें เคฎเคนเคค्เคตเคชूเคฐ्เคฃ เคญूเคฎिเค•ा เคจिเคญाเคคी เคนै, เค”เคฐ เค‡เคธเค•े เคชीเค›े เค•เคˆ เคตैเคœ्เคžाเคจिเค• เค•ाเคฐเคฃ เค”เคฐ เคช्เคฐเคญाเคต เคญी เคจिเคนिเคค เคนैं।

เคฏोเค— เค•ेเคตเคฒ เค†เคธเคจों เคคเค• เคธीเคฎिเคค เคจเคนीं เคนै। เคฏเคน เคฎเคจुเคท्เคฏ เค•े เคธเคฎ्เคชूเคฐ्เคฃ เค…เคธ्เคคिเคค्เคต เค•ो เคธंเคคुเคฒिเคค เค•เคฐเคจे เค•ा เคตिเคœ्เคžाเคจ เคนै। เคฏोเค— เค•ा เคšौเคฅा เค…ंเค— เคช्เคฐाเคฃाเคฏाเคฎ เคนै, เคœो เคถ्เคตाเคธ-เคช्เคฐเคถ्เคตाเคธ เค•ो เคจिเคฏंเคค्เคฐिเคค เค•เคฐเค•े เคจ เค•ेเคตเคฒ เคถाเคฐीเคฐिเค• เคฌเคฒ्เค•ि เคฎाเคจเคธिเค• เค”เคฐ เค†เคค्เคฎिเค• เคธ्เคคเคฐ เคชเคฐ เคญी เค—เคนเคฐा เคช्เคฐเคญाเคต เคกाเคฒเคคा เคนै।

เคช्เคฐाเคฃाเคฏाเคฎ เคฎें เคธเคฌเคธे เคช्เคฐเคฎुเค– เค”เคฐ เคธंเคคुเคฒเคจเค•ाเคฐी เค…เคญ्เคฏाเคธ เคนै – เคจाเคก़ी เคถोเคงเคจ เคช्เคฐाเคฃाเคฏाเคฎ।

เค…เคฐ्เคฅाเคค् เคฏเคน เคช्เคฐाเคฃाเคฏाเคฎ เคจाเคก़िเคฏों เค•ो เคถुเคฆ्เคง เค•เคฐเค•े เคช्เคฐाเคฃ-เคŠเคฐ्เคœा เค•ो เคธंเคคुเคฒिเคค เค•เคฐเคคा เคนै।

Kailashbabuyoga
เคช्เคฐเคฃाเคฏाเคฎ


เคจाเคก़ी เคถोเคงเคจ เคช्เคฐाเคฃाเคฏाเคฎ เค•ी เคตिเคธ्เคคृเคค เคตिเคงि

1. เคคैเคฏाเคฐी

  • เคจाเคก़ी เคถोเคงเคจ เคช्เคฐाเคฃाเคฏाเคฎ เค•ा เค…เคญ्เคฏाเคธ เคธเคนी เคคเคฐीเค•े เคธे เค•เคฐเคจा เคฌेเคนเคฆ เคœ़เคฐूเคฐी เคนै เคคाเค•ि เค‡เคธเค•े เค…เคงिเค•เคคเคฎ เคฒाเคญ เคฎिเคฒ เคธเค•ें।

  • เคธเคฌเคธे เคชเคนเคฒे, เคเค• เคถांเคค เค”เคฐ เคนเคตाเคฆाเคฐ เคœเค—เคน เคšुเคจें เคœเคนाँ เค†เคช เคตिเคšเคฒिเคค เคจ เคนों। เค”เคฐ เคถांเคค, เคธ्เคตเคš्เค› เค”เคฐ เค–ुเคฒे เคธ्เคฅाเคจ เคชเคฐ เคฌैเค ें।

  • เคฌेเคนเคคเคฐ เคนै เค•ि เคช्เคฐाเคคःเค•ाเคฒ (เคธूเคฐ्เคฏोเคฆเคฏ เคธे เคชเคนเคฒे) เคฏा เคธाเคฏंเค•ाเคฒ (เคธूเคฐ्เคฏाเคธ्เคค เค•े เคฌाเคฆ) เค‡เคธเค•ा เค…เคญ्เคฏाเคธ เค•เคฐें।

  • เคฌैเค เคจे เค•े เคฒिเค เคชเคฆ्เคฎाเคธเคจ, เคธिเคฆ्เคงाเคธเคจ เคฏा เคธुเค–ाเคธเคจ เคšुเคจें।

  • เคฐीเคข़ เคธीเคงी เคฐเค–ें, เค•ंเคงे เคขीเคฒे เค›ोเคก़ เคฆें เค”เคฐ เค†ँเค–ें เคฌंเคฆ เค•เคฐ เคฒें।

  • เค…เค—เคฐ เค†เคช เค•िเคธी เคตिเคถेเคท เค†เคธเคจ เคฎै เคจเคนीं เคฌैเค  เคธเค•เคคे เคคो เค•ुเคฐ्เคธी เคชเคฐ เคฌैเค  เคœाเค, เคชเคฐ เคง्เคฏाเคจ เคฐเคนे เค•เคฎเคฐ เค”เคฐ เคฐीเคข़ เคธीเคงी เคฐเคนे।

2. เคนाเคฅ เค•ी เคฎुเคฆ्เคฐा

เคฆाเคนिเคจे เคนाเคฅ เค•ो เคจाเคธिเค•ा เคฎुเคฆ्เคฐा เคฎें เคฐเค–ें:

  • เค…ंเค—ूเค े เคธे เคฆाเคนिเคจी เคจाเคธिเค•ा เค•ो เคฌंเคฆ เค•เคฐें।

  • เค…เคจाเคฎिเค•ा เค”เคฐ เค•เคจिเคท्เค ा เคธे เคฌाเคฏीं เคจाเคธिเค•ा เค•ो เคฌंเคฆ เค•เคฐें।

  • เคคเคฐ्เคœเคจी เค”เคฐ เคฎเคง्เคฏเคฎा เค•ो เคนเคฒ्เค•े เคธे เคญृเค•ुเคŸि (เค†ँเค–ों เค•े เคฌीเคš) เคชเคฐ เคŸिเค•ाเคँ।

  • เคฌाเคˆं เคนเคฅेเคฒी เค•ो เค˜ुเคŸเคจे เคชเคฐ เคœ्เคžाเคจ เคฎुเคฆ्เคฐा เคฎें เคฐเค–ें।

Kailashbabuyoga
เคช्เคฐाเคฃाเคฏाเคฎ เคฎुเคฆ्เคฐा

3. เคถ्เคตाเคธ เค•ी เคช्เคฐเค•्เคฐिเคฏा

  1. เคฆाเคนिเคจी เคจाเคธिเค•ा เคฌंเคฆ เค•เคฐ เคฌाเคฏीं เคจाเคธिเค•ा เคธे เคถ्เคตाเคธ เคฒें।

  2. เค…เคฌ เคฌाเคฏीं เคจाเคธिเค•ा เคฌंเคฆ เค•เคฐ เคฆाเคนिเคจी เคจाเคธिเค•ा เคธे เคถ्เคตाเคธ เค›ोเคก़ें।

  3. เคซिเคฐ เคฆाเคนिเคจी เคจाเคธिเค•ा เคธे เคถ्เคตाเคธ เคฒें เค”เคฐ

  4. เคฌाเคฏीं เคจाเคธिเค•ा เคธे เคถ्เคตाเคธ เค›ोเคก़ें।

เคฏเคน เคจाเคก़ी เคถोเคงเคจ เค•ा เคธाเคงाเคฐเคฃ เค…เคญ्เคฏाเคธ เคนुเค†, เค‡เคธเค•ो เค†เคช เค…เคจुเคฒोเคฎ เคตिเคฒोเคฎ เคญी เคฌोเคฒ เคธเค•เคคे เคนै।

4. เคธเคฎเคฏ เค”เคฐ เค…เคตเคงि เคช्เคฐाเคฐंเคญ เคฎें 5 เคฎिเคจเคŸ เค…เคญ्เคฏाเคธ เค•เคฐें।

  • เคงीเคฐे-เคงीเคฐे 15–20 เคฎिเคจเคŸ เคคเค• เค•เคฐ เคธเค•เคคे เคนैं।

  • เคถ्เคตाเคธ เค•ी เค—िเคจเคคी เค•ा เคธंเคคुเคฒเคจ เคฐเค–ें (เคœैเคธे 1:2 เค…เคจुเคชाเคค – เคœिเคคเคจी เคฆेเคฐ เคฎै เคถ्เคตाเคธ เค…ंเคฆเคฐ เคฒिเคฏा เค‰เคธเคธे เคฆोเค—ुเคจे เคธเคฎเคฏ เคฎै เคฌाเคนเคฐ เค›ोเคก़े)

5. เคจाเคก़ी เคถोเคงเคจ เค•ा เคฎเคง्เคฏเคฎ เค”เคฐ เค‰เคš्เคš เค…เคญ्เคฏाเคธ


เคช्เคฐाเคฃ เคฎुเคฆ्เคฐा (เคตिเคท्เคฃु เคฎुเคฆ्เคฐा): เค…เคชเคจे เคฆाเคนिเคจे เคนाเคฅ เค•ा เค‰เคชเคฏोเค— เค•เคฐें। เคคเคฐ्เคœเคจी เค”เคฐ เคฎเคง्เคฏเคฎा เค•ो เคฎोเคก़เค•เคฐ เค…ंเค—ूเค े เค•े เค†เคงाเคฐ เคชเคฐ เคฐเค–ें। เค…เคจाเคฎिเค•ा เค”เคฐ เค›ोเคŸी เค‰ंเค—เคฒी เค•ो เคธीเคงा เคฐเค–ें। เค…ंเค—ूเค े เค•ा เค‰เคชเคฏोเค— เคฆाเคนिเคจे เคจเคฅुเคจे เค•ो เคฌंเคฆ เค•เคฐเคจे เค•े เคฒिเค เค”เคฐ เค…เคจाเคฎिเค•ा เค•ा เค‰เคชเคฏोเค— เคฌाเคं เคจเคฅुเคจे เค•ो เคฌंเคฆ เค•เคฐเคจे เค•े เคฒिเค เค•เคฐें।


เค…เคญ्เคฏाเคธ เค•े เคšเคฐเคฃ


เคšเคฐเคฃ 1 (เคฌाเคं เคธे เคถ्เคตाเคธ เคฒेเคจा): เค…เคชเคจी เค†ँเค–ें เคฌंเคฆ เค•เคฐें เค”เคฐ เคฆाเคนिเคจे เคจเคฅुเคจे เค•ो เคฆाเคนिเคจे เค…ंเค—ूเค े เคธे เคนเคฒ्เค•े เคธे เคฌंเคฆ เค•เคฐें। เค…เคฌ, เคฌाเคं เคจเคฅुเคจे เคธे เคงीเคฐे-เคงीเคฐे เค”เคฐ เค—เคนเคฐाเคˆ เคธे เคถ्เคตाเคธ เค…ंเคฆเคฐ เคฒें। เคชेเคŸ เค”เคฐ เคธीเคจे เค•ो เคซुเคฒाเคं। เคถ्เคตाเคธ เคฒेเคจे เค•ी เคช्เคฐเค•्เคฐिเคฏा เค•ो เค•เคฎ เคธे เค•เคฎ 4 เคธेเค•ंเคก เคคเค• เค•เคฐें।


เคšเคฐเคฃ 2 (เคถ्เคตाเคธ เคฐोเค•เคจा): เคถ्เคตाเคธ เคฒेเคจे เค•े เคฌाเคฆ, เคฆोเคจों เคจเคฅुเคจों เค•ो เคฌंเคฆ เค•เคฐें। เคฌाเคं เคจเคฅुเคจे เค•ो เค…เคจाเคฎिเค•ा เคธे เค”เคฐ เคฆाเคนिเคจे เคจเคฅुเคจे เค•ो เค…ंเค—ूเค े เคธे เคฌंเคฆ เค•เคฐें। เค‡เคธ เค…เคตเคธ्เคฅा เคฎें, เคถ्เคตाเคธ เค•ो เค•ुเค› เคฆेเคฐ เคฐोเค•ें। เคถुเคฐुเค†เคค เคฎें เค‡เคธे 8 เคธे 16 เคธेเค•ंเคก เคคเค• เค•เคฐ เคธเค•เคคे เคนैं, เคฒेเค•िเคจ เค…เคชเคจी เค•्เคทเคฎเคคा เคธे เค…เคงिเค• เคจ เค•เคฐें।



เคšเคฐเคฃ 3 (เคฆाเคं เคธे เคถ्เคตाเคธ เค›ोเคก़เคจा): เค…เคฌ, เคฆाเคนिเคจे เคจเคฅुเคจे เคธे เค…ंเค—ूเค े เค•ो เคนเคŸाเคँ เค”เคฐ เคงीเคฐे-เคงीเคฐे เคถ्เคตाเคธ เคฌाเคนเคฐ เค›ोเคก़ें। เคถ्เคตाเคธ เค›ोเคก़เคจे เค•ी เคช्เคฐเค•्เคฐिเคฏा เคถ्เคตाเคธ เคฒेเคจे เค•ी เคคुเคฒเคจा เคฎें เคฆोเค—ुเคจी เคนोเคจी เคšाเคนिเค, เคฏाเคจी 8 เคธे 16 เคธेเค•ंเคก เคคเค•।


เคšเคฐเคฃ 4 (เคฆाเคं เคธे เคถ्เคตाเคธ เคฒेเคจा): เคฆाเคนिเคจे เคจเคฅुเคจे เคธे เคชूเคฐी เคคเคฐเคน เคถ्เคตाเคธ เค›ोเคก़เคจे เค•े เคฌाเคฆ, เค‡เคธी เคจเคฅुเคจे เคธे เคถ्เคตाเคธ เค…ंเคฆเคฐ เคฒें। เคถ्เคตाเคธ เคฒेเคจे เค•ी เค…เคตเคงि 4 เคธेเค•ंเคก เคฐเค–ें।


เคšเคฐเคฃ 5 (เคถ्เคตाเคธ เคฐोเค•เคจा): เคฆोเคจों เคจเคฅुเคจों เค•ो เคฌंเคฆ เค•เคฐเค•े เคถ्เคตाเคธ เค•ो 8 เคธे 16 เคธेเค•ंเคก เคคเค• เคฐोเค•ें।


เคšเคฐเคฃ 6 (เคฌाเคं เคธे เคถ्เคตाเคธ เค›ोเคก़เคจा):: เค…ंเคค เคฎें, เค…เคจाเคฎिเค•ा เค•ो เคนเคŸाเค•เคฐ เคฌाเคं เคจเคฅुเคจे เคธे เคงीเคฐे-เคงीเคฐे เคถ्เคตाเคธ เคฌाเคนเคฐ เค›ोเคก़ें। เคถ्เคตाเคธ เค›ोเคก़เคจे เค•ी เค…เคตเคงि 8 เคธे 16 เคธेเค•ंเคก เคฐเค–ें।

Kailashbabuyoga
เคช्เคฐाเคฃाเคฏाเคฎ

เคฏเคน เคเค• เคชूเคฐ्เคฃ เคšเค•्เคฐ เคนै। เคถुเคฐुเค†เคค เคฎें 5 เคธे 10 เคšเค•्เคฐों เคธे เคถुเคฐू เค•เคฐें เค”เคฐ เคงीเคฐे-เคงीเคฐे เคธंเค–्เคฏा เคฌเคข़ाเคँ। เคเค• เคšเค•्เคฐ เค•ा เค…เคจुเคชाเคค 1:4:2 (เคถ्เคตाเคธ เคฒेเคจा: เคฐोเค•เคจा: เค›ोเคก़เคจा) เคนै। เค‰เคฆाเคนเคฐเคฃ เค•े เคฒिเค, 4 เคธेเค•ंเคก เคถ्เคตाเคธ เคฒें, 16 เคธेเค•ंเคก เคฐोเค•ें, เค”เคฐ 8 เคธेเค•ंเคก เคถ्เคตाเคธ เค›ोเคก़ें।


เคฏเคน เคเค• เค‰เคš्เคš เคฒेเคตเคฒ เค•ा เค…เคญ्เคฏाเคธ เคนै, เค‡เคธเค•ो เค•เคฐเคจे เคฎै เคธเคฎเคฏ เคฒเค— เคธเค•เคคा เคนै। เคช्เคฐाเคฐंเคญ เคฎै เคธाเคงाเคฐเคฃ เค…เคญ्เคฏाเคธ เค•เคฐे, เค‰เคธเค•े เคฌाเคฆ เค…เคจुเคชाเคค 1:2:2 เค•ा เคฐเค– เคธเค•เคคे เคนै เค…เคฐ्เคฅाเคค เคœिเคคเคจी เคฆेเคฐ เคฎै เคถ्เคตाเคธ เคฒे เค‰เคธเคธे เคฆुเค—เคจे เคธเคฎเคฏ เคคเค• เคฐोเค•े เค”เคฐ เคฆुเค—เคจे เคธเคฎเคฏ เคฎे เค›ोเคก़े เคœเคฌ เค…เคญ्เคฏाเคธ เค…เคš्เค›ा เคนो เคœाเค เคคो เค…เคจुเคชाเคค 1:4:2 เค•ा เค•เคฐ เคธเค•เคคे เคนै।


เคถाเคธ्เคค्เคฐों เคฎै เคถ्เคตाเคธ เคฒेเคจे เค•ो เคชूเคฐเค•, เคถ्เคตाเคธ เค›ोเคก़เคจे เค•े เคฐेเคšเค• เค”เคฐ เคถ्เคตाเคธ เคฐोเค•เคจे เค•ो เค•ुंเคญเค• เค•เคนा เค—เคฏा เคนै।

เคจाเคก़ी เคถोเคงเคจ เคช्เคฐाเคฃाเคฏाเคฎ เค•े เคฒाเคญ


เคจाเคก़ी เคถोเคงเคจ เคช्เคฐाเคฃाเคฏाเคฎ เค•े เค†เคง्เคฏाเคค्เคฎिเค• เคฒाเคญ


1. เค‡เคก़ा, เคชिंเค—เคฒा เค”เคฐ เคธुเคทुเคฎ्เคจा เค•ा เคธंเคคुเคฒเคจ

  • เคถเคฐीเคฐ เคฎें เคคीเคจ เคช्เคฐเคฎुเค– เคจाเคก़िเคฏाँ เคนोเคคी เคนैं –

    • เค‡เคก़ा เคจाเคก़ी (เคšंเคฆ्เคฐ เคถเค•्เคคि, เคถांเคคि, เค…ंเคคเคฐ्เคœ्เคžाเคจ)

    • เคชिंเค—เคฒा เคจाเคก़ी (เคธूเคฐ्เคฏ เคถเค•्เคคि, เค•्เคฐिเคฏाเคถीเคฒเคคा, เคคเคฐ्เค•)

    • เคธुเคทुเคฎ्เคจा เคจाเคก़ी (เค†เคง्เคฏाเคค्เคฎिเค• เคฎाเคฐ्เค—, เคง्เคฏाเคจ เค•ा เค•ेंเคฆ्เคฐ)


  • เคจाเคก़ी เคถोเคงเคจ เคช्เคฐाเคฃाเคฏाเคฎ เคธे เค‡เคก़ा เค”เคฐ เคชिंเค—เคฒा เคธंเคคुเคฒिเคค เคนोเค•เคฐ เคธुเคทुเคฎ्เคจा เคธเค•्เคฐिเคฏ เคนोเคคी เคนै।

  •  เคœเคฌ เคธुเคทुเคฎ्เคจा เคช्เคฐเคตाเคนिเคค เคนोเคคी เคนै, เคคเคฌ เคธाเคงเค• เคง्เคฏाเคจ เคฎें เคธเคนเคœเคคा เคธे เคช्เคฐเคตेเคถ เค•เคฐเคคा เคนै।

2. เคง्เคฏाเคจ เคฎें เคธ्เคฅिเคฐเคคा

  • เค…เคจिเคฏเคฎिเคค เคถ्เคตाเคธ เคฎเคจ เค•ो เคšंเคšเคฒ เคฌเคจाเคคी เคนै।

  • เคจाเคก़ी เคถोเคงเคจ เคถ्เคตाเคธ เค•ो เคฒเคฏเคฌเคฆ्เคง เค•เคฐเคคा เคนै, เคœिเคธเคธे เคฎเคจ เคถांเคค เค”เคฐ เคง्เคฏाเคจ เคธ्เคฅिเคฐ เคนोเคคा เคนै।

  • เคฏเคนी เคธ्เคฅिเคคि เคง्เคฏाเคจ-เคธเคฎाเคงि เค•ी เค“เคฐ เคฒे เคœाเคคी เคนै।

3. เคช्เคฐाเคฃ เคŠเคฐ्เคœा (Life Force) เค•ी เคถुเคฆ्เคงि

  • เคจाเคก़ी เคถोเคงเคจ เคธे เคช्เคฐाเคฃเคตाเคฏु (Vital Energy) เคถुเคฆ्เคง เค”เคฐ เคถเค•्เคคिเคถाเคฒी เคฌเคจเคคी เคนै।

  • เคช्เคฐाเคฃ เคŠเคฐ्เคœा เค•ा เคช्เคฐเคตाเคน เค…เคตเคฐोเคง เคฐเคนिเคค เคนोเคคा เคนै, เคœिเคธเคธे เคธाเคงเค• เค•ो เค†ंเคคเคฐिเค• เค†เคจंเคฆ เค”เคฐ เค†เคง्เคฏाเคค्เคฎिเค• เคœाเค—เคฐเคฃ เค•ी เค…เคจुเคญूเคคि เคนोเคคी เคนै।

4. เคšเค•्เคฐ เคœाเค—เคฐเคฃ เค”เคฐ เคธंเคคुเคฒเคจ

  • เค‡เคธ เคช्เคฐाเคฃाเคฏाเคฎ เคธे เคจिเคšเคฒे เคšเค•्เคฐों เค•ी เค…เคถुเคฆ्เคงिเคฏाँ เคงीเคฐे-เคงीเคฐे เคฆूเคฐ เคนोเคคी เคนैं।

  • เคตिเคถेเคทเค•เคฐ เค…เคจाเคนเคค (เคนृเคฆเคฏ เคšเค•्เคฐ) เค”เคฐ เค†เคœ्เคžा เคšเค•्เคฐ (เคญृเค•ुเคŸि เค•ेंเคฆ्เคฐ) เคธเค•्เคฐिเคฏ เคนोเคจे เคฒเค—เคคे เคนैं।

  • เคšเค•्เคฐ เคธंเคคुเคฒเคจ เคธाเคงเค• เค•ो เค†เคค्เคฎिเค• เคถเค•्เคคि เค”เคฐ เคฆिเคต्เคฏ เค…เคจुเคญเคต เคช्เคฐเคฆाเคจ เค•เคฐเคคा เคนै।

5. เค…ंเคคเคฐ्เคœ्เคžाเคจ (Intuition) เค”เคฐ เคตिเคตेเค• เค•ा เคตिเค•ाเคธ

  • เคฌाเคฏीं เคจाเคธिเค•ा (เค‡เคก़ा) เค•ा เคธंเคฌंเคง เคšंเคฆ्เคฐ เคŠเคฐ्เคœा เค”เคฐ เค…ंเคคเคฐ्เคœ्เคžाเคจ เคธे เคนै।

  • เคฆाเคนिเคจी เคจाเคธिเค•ा (เคชिंเค—เคฒा) เค•ा เคธंเคฌंเคง เคธूเคฐ्เคฏ เคŠเคฐ्เคœा เค”เคฐ เคตिเคตेเค• เคธे เคนै।

  • เคฆोเคจों เค•े เคธंเคคुเคฒเคจ เคธे เคธाเคงเค• เค•ो เคธเคนी เคจिเคฐ्เคฃเคฏ, เค†เคค्เคฎिเค• เคฎाเคฐ्เค—เคฆเคฐ्เคถเคจ เค”เคฐ เคฆिเคต्เคฏ เค…ंเคคเคฐ्เคœ्เคžाเคจ เคช्เคฐाเคช्เคค เคนोเคคा เคนै।

6. เค†เคค्เคฎिเค• เคถांเคคि เค”เคฐ เคธเคฎाเคงि เค•ा เคฎाเคฐ्เค—

  • เคจाเคก़ी เคถोเคงเคจ เค•ा เค…เคญ्เคฏाเคธ เคธाเคงเค• เค•ो เค…เคจाเคนเคค เคจाเคฆ (เค†ंเคคเคฐिเค• เคง्เคตเคจि) เคธुเคจเคจे เค•ी เค•्เคทเคฎเคคा เคฆेเคคा เคนै।

  • เคงीเคฐे-เคงीเคฐे เคธाเคงเค• เค†เคค्เคฎा เค•े เคตाเคธ्เคคเคตिเค• เคธ्เคตเคฐूเคช เค•ो เคชเคนเคšाเคจเคจे เคฒเค—เคคा เคนै।

  • เคฏเคน เคธाเคงเคจा เคธเคฎाเคงि (เคฏोเค— เค•ी เคชเคฐเคฎ เค…เคตเคธ्เคฅा) เค•ी เค“เคฐ เคฒे เคœाเคจे เคตाเคฒा เคฆ्เคตाเคฐ เคนै।

เคถाเคฐीเคฐिเค• เคฒाเคญ

  • เคถ्เคตเคธเคจ เคคंเคค्เคฐ เคฎเคœเคฌूเคค เคนोเคคा เคนै।

  • เคฆเคฎा, เคฌ्เคฐोंเค•ाเค‡เคŸिเคธ, เคเคฒเคฐ्เคœी เคฎें เคธเคนाเคฏเค•।

  • เคฐเค•्เคคเคšाเคช เค”เคฐ เคนृเคฆเคฏ เคฐोเค— เคฎें เคฒाเคญเค•ाเคฐी।

  • เคชाเคšเคจ เค”เคฐ เคšเคฏाเคชเคšเคฏ เค•्เคฐिเคฏा เคฎें เคธुเคงाเคฐ।

เคฎाเคจเคธिเค• เคฒाเคญ

  • เคคเคจाเคต, เค•्เคฐोเคง เค”เคฐ เคšिंเคคा เค•ा เคธ्เคคเคฐ เค˜เคŸเคคा เคนै।

  • เคธ्เคฎเคฐเคฃ เคถเค•्เคคि เค”เคฐ เคเค•ाเค—्เคฐเคคा เคฌเคข़เคคी เคนै।

  • เคจींเคฆ เค—เคนเคฐी เค”เคฐ เคถांเคคिเคฆाเคฏเค• เคนोเคคी เคนै।

เค†เคง्เคฏाเคค्เคฎिเค• เคฒाเคญ

  • เค‡เคก़ा-เคชिंเค—เคฒा เค•े เคธंเคคुเคฒเคจ เคธे เคธुเคทुเคฎ्เคจा เคจाเคก़ी เคธเค•्เคฐिเคฏ เคนोเคคी เคนै।

  • เคธाเคงเค• เคง्เคฏाเคจ เคฎें เคธเคนเคœ เคช्เคฐเคตेเคถ เค•เคฐเคคा เคนै।

  • เค†ंเคคเคฐिเค• เคถांเคคि เค”เคฐ เค†เคค्เคฎเคœ्เคžाเคจ เค•ी เค…เคจुเคญूเคคि।


 เคตैเคœ्เคžाเคจिเค• เค•ाเคฐเคฃ เค”เคฐ เคช्เคฐเคญाเคต

เคจाเคก़ी เคถोเคงเคจ เค•ेเคตเคฒ เค†เคง्เคฏाเคค्เคฎिเค• เคจเคนीं, เคฌเคฒ्เค•ि เคตैเคœ्เคžाเคจिเค• เคฆृเคท्เคŸि เคธे เคญी เค…เคค्เคฏंเคค เคช्เคฐเคญाเคตी เคนै।

  1. เคฎเคธ्เคคिเคท्เค• เค•ा เคธंเคคुเคฒเคจ (Brain Hemispheres Balance)

    1. เคฌाเคฏीं เคจाเคธिเค•ा (เค‡เคก़ा) → เคฆाเคนिเคจा เคฎเคธ्เคคिเคท्เค• (เคญाเคตเคจाเคँ, เคฐเคšเคจाเคค्เคฎเค•เคคा เค•ो เคช्เคฐเคญाเคตिเคค เค•เคฐเคคी เคนै)।

    2. เคฆाเคนिเคจी เคจाเคธिเค•ा (เคชिंเค—เคฒा) → เคฌाเคฏाँ เคฎเคธ्เคคिเคท्เค• (เคคเคฐ्เค•, เคจिเคฐ्เคฃเคฏ, เค—เคฃเคจा เคฎै เคฎเคฆเคฆ เค•เคฐเคคी เคน)।

    3. เคจाเคก़ी เคถोเคงเคจ เค‡เคจ เคฆोเคจों เค—ोเคฒाเคฐ्เคงों เค•ो เคธंเคคुเคฒिเคค เค•เคฐเคคा เคนै।

  2. เค‘เค•्เคธीเคœเคจ เค”เคฐ เค•ाเคฐ्เคฌเคจ เคกाเค‡เค‘เค•्เคธाเค‡เคก เค•ा เค†เคฆाเคจ-เคช्เคฐเคฆाเคจ

    1. เคถ्เคตाเคธ-เคช्เคฐเคถ्เคตाเคธ เค•ी เค—เคนเคฐाเคˆ เคฌเคข़เคจे เคธे เคฐเค•्เคค เคฎें เค‘เค•्เคธीเคœเคจ เค•ी เคฎाเคค्เคฐा เคธंเคคुเคฒिเคค เคนोเคคी เคนै। เคตैเคœ्เคžाเคจिเค• เค•ाเคฐเคฃ:

    2. เคถ्เคตाเคธ เค•्เคฐिเคฏा เคฎें เคธुเคงाเคฐ* เคจाเคก़ी เคถोเคงเคจ เคซेเคซเคก़ों เค•ी เค•्เคทเคฎเคคा เค•ो เคฌเคข़ाเคคा เคนै เค”เคฐ เค‘เค•्เคธीเคœเคจ เค•े เคธेเคตเคจ เค•ो เคฌेเคนเคคเคฐ เคฌเคจाเคคा เคนै। เคงीเคฎी, เค—เคนเคฐी เคถ्เคตाเคธ เคธे เคซेเคซเคก़ों เค•े เคจिเคšเคฒे เคนिเคธ्เคธे เคฎें เคญी เคนเคตा เคชเคนुँเคšเคคी เคนै, เคœिเคธเคธे เค—ैเคธ เคตिเคจिเคฎเคฏ (gas exchange) เค…เคงिเค• เคช्เคฐเคญाเคตी เคนोเคคा เคนै। เคฏเคน เคถ्เคตाเคธ เคธंเคฌंเคงी เคฐोเค—ों เคœैเคธे เค…เคธ्เคฅเคฎा เค•े เคฒเค•्เคทเคฃों เค•ो เค•เคฎ เค•เคฐเคจे เคฎें เคญी เคธเคนाเคฏเค• เคนै।

    3. เคฏเคน เคถเคฐीเคฐ เค•े pH level เค•ो เคญी เคจिเคฏंเคค्เคฐिเคค เค•เคฐเคคा เคนै।


  1. เคคंเคค्เคฐिเค•ा เคคंเคค्เคฐ เคชเคฐ เคช्เคฐเคญाเคต

    1. เคฏเคน เคช्เคฐाเคฃाเคฏाเคฎ parasympathetic nervous system เค•ो เคธเค•्เคฐिเคฏ เค•เคฐเคคा เคนै। เคœिเคธे 'เคตिเคถ्เคฐाเคฎ เค”เคฐ เคชाเคšเคจ' (rest-and-digest) เคคंเคค्เคฐ เคญी เค•เคนा เคœाเคคा เคนै। เคœเคฌ เคฏเคน เคคंเคค्เคฐ เคธเค•्เคฐिเคฏ เคนोเคคा เคนै, เคคो เคนृเคฆเคฏ เค—เคคि เค”เคฐ เคฐเค•्เคคเคšाเคช เค•เคฎ เคนोเคคा เคนै, เค”เคฐ เค•ोเคฐ्เคŸिเคธोเคฒ (เคคเคจाเคต เคนाเคฐ्เคฎोเคจ) เค•ा เคธ्เคคเคฐ เค˜เคŸเคคा เคนै। เคฏเคน เคคंเคค्เคฐिเค•ा เคคंเคค्เคฐ เค•ो เคถांเคค เค•เคฐเคคा เคนै, เคœिเคธเคธे เคฎเคจ เคถांเคค เค”เคฐ เคคเคจाเคต เคฎुเค•्เคค เคนोเคคा เคนै।

    2. เคนृเคฆเคฏเค—เคคि เคจिเคฏंเคค्เคฐिเคค เคนोเคคी เคนै เค”เคฐ เคฐเค•्เคคเคšाเคช เคธाเคฎाเคจ्เคฏ เคนोเคคा เคนै।


  1. เคนाเคฐ्เคฎोเคจเคฒ เคธंเคคुเคฒเคจ

    1. เคคเคจाเคต เคนाเคฐ्เคฎोเคจ Cortisol เค•ा เคธ्เคคเคฐ เค˜เคŸเคคा เคนै।

    2. เคจींเคฆ เค•े เคนाเคฐ्เคฎोเคจ Melatonin เค•ा เคธ्เคฐाเคต เคฌเคข़เคคा เคนै।

  2. เคฎเคธ्เคคिเคท्เค• เคคเคฐंเค—ें (Brain Waves)

    1. เคถोเคง เคฌเคคाเคคे เคนैं เค•ि เคจाเคก़ी เคถोเคงเคจ เคธे alpha waves เคธเค•्เคฐिเคฏ เคนोเคคी เคนैं।

    2. เคนเคฎाเคฐे เคฎเคธ्เคคिเคท्เค• เคฎें เคฆो เค—ोเคฒाเคฐ्เคง เคนोเคคे เคนैं: เคฌाเคฏां เค—ोเคฒाเคฐ्เคง (เคคाเคฐ्เค•िเค• เค”เคฐ เคตिเคถ्เคฒेเคทเคฃाเคค्เคฎเค•) เค”เคฐ เคฆाเคฏां เค—ोเคฒाเคฐ्เคง (เคฐเคšเคจाเคค्เคฎเค• เค”เคฐ เคญाเคตเคจाเคค्เคฎเค•)। เคฏเคน เคช्เคฐाเคฃाเคฏाเคฎ เคฆोเคจों เคจเคฅुเคจों เค•ा เค‰เคชเคฏोเค— เค•เคฐเค•े เคฆोเคจों เคฎเคธ्เคคिเคท्เค• เค—ोเคฒाเคฐ्เคงों เค•ो เคธंเคคुเคฒिเคค เค•เคฐเคจे เคฎें เคฎเคฆเคฆ เค•เคฐเคคा เคนै। เคตैเคœ्เคžाเคจिเค• เค…เคง्เคฏเคฏเคจों เคธे เคชเคคा เคšเคฒा เคนै เค•ि เคฏเคน เคเค•ाเค—्เคฐเคคा เค”เคฐ เคธ्เคฎृเคคि เคฎें เคธुเคงाเคฐ เค•เคฐ เคธเค•เคคा เคนै।

    3. เคฏे เคคเคฐंเค—ें เคฎाเคจเคธिเค• เคถांเคคि, เคง्เคฏाเคจ เค”เคฐ เคธृเคœเคจाเคค्เคฎเค•เคคा เคธे เคœुเคก़ी เคนोเคคी เคนैं।

  3. เคฐเค•्เคคเคšाเคช เค•ा เคจिเคฏंเคค्เคฐเคฃ

    1. เคœैเคธा เค•ि เคชเคนเคฒे เคฌเคคाเคฏा เค—เคฏा เคนै, เคฏเคน เคช्เคฐाเคฃाเคฏाเคฎ เคชैเคฐाเคธिंเคชैเคฅेเคŸिเค• เคคंเคค्เคฐिเค•ा เคคंเคค्เคฐ เค•ो เค‰เคค्เคคेเคœिเคค เค•เคฐเคคा เคนै। เค‡เคธเคธे เคฐเค•्เคค เคตाเคนिเค•ाเคं เคถिเคฅिเคฒ เคนोเคคी เคนैं, เคœिเคธเคธे เคฐเค•्เคคเคšाเคช เค•เคฎ เคนोเคคा เคนै। เคจिเคฏเคฎिเคค เค…เคญ्เคฏाเคธ เค‰เคš्เคš เคฐเค•्เคคเคšाเคช เคตाเคฒे เคต्เคฏเค•्เคคिเคฏों เค•े เคฒिเค เคฌเคนुเคค เคซाเคฏเคฆेเคฎंเคฆ เคนो เคธเค•เคคा เคนै।

    2. เคชाเคšเคจ เค•्เคฐिเคฏा เคฎें เคธुเคงाเคฐ เคชैเคฐाเคธिंเคชैเคฅेเคŸिเค• เคคंเคค्เคฐिเค•ा เคคंเคค्เคฐ เค•ा เคเค• เค”เคฐ เค•ाเคฐ्เคฏ เคชाเคšเคจ เค•ो เคฌเคข़ाเคตा เคฆेเคจा เคนै। เคคเคจाเคต เค•ी เคธ्เคฅिเคคि เคฎें, เคชाเคšเคจ เคงीเคฎा เคนो เคœाเคคा เคนै เค•्เคฏोंเค•ि เคถเคฐीเคฐ เคŠเคฐ्เคœा เค•ो 'เคฒเคก़เคจे เคฏा เคญाเค—เคจे' (fight-or-flight) เค•े เคฒिเค เคจिเคฐ्เคฆेเคถिเคค เค•เคฐเคคा เคนै। เคจाเคก़ी เคถोเคงเคจ เค‡เคธ เคช्เคฐเค•्เคฐिเคฏा เค•ो เค‰เคฒเคŸ เคฆेเคคा เคนै เค”เคฐ เคชाเคšเคจ เค…ंเค—ों เค•ो เค ीเค• เคธे เค•ाเคฎ เค•เคฐเคจे เคฎें เคฎเคฆเคฆ เค•เคฐเคคा เคนै।

    3. เคจเค•ाเคฐाเคค्เคฎเค• เคญाเคตเคจाเค“ं เค•ा เคช्เคฐเคฌंเคงเคจ

เคฏเคน เคช्เคฐाเคฃाเคฏाเคฎ เคฎเคจ เค•ो เคถांเคค เค•เคฐเคคा เคนै เค”เคฐ เคตिเคšाเคฐों เค•े เคช्เคฐเคตाเคน เค•ो เคงीเคฎा เค•เคฐเคคा เคนै। เคฏเคน เคนเคฎें เคตเคฐ्เคคเคฎाเคจ เคฎें เคฐเคนเคจे เคฎें เคฎเคฆเคฆ เค•เคฐเคคा เคนै, เคœिเคธเคธे เค•्เคฐोเคง, เคจिเคฐाเคถा เค”เคฐ เคšिंเคคा เคœैเคธी เคจเค•ाเคฐाเคค्เคฎเค• เคญाเคตเคจाเคं เค•เคฎ เคนोเคคी เคนैं।


เคธाเคตเคงाเคจिเคฏाँ


เคจाเคก़ी เคถोเคงเคจ เคเค• เคธुเคฐเค•्เคทिเคค เค…เคญ्เคฏाเคธ เคนै, เคฒेเค•िเคจ เค•ुเค› เคฌाเคคों เค•ा เคง्เคฏाเคจ เคฐเค–เคจा เคฌเคนुเคค เคœ़เคฐूเคฐी เคนै।


  • เคฏเคน เค…เคญ्เคฏाเคธ เคนเคฎेเคถा เค–ाเคฒी เคชेเคŸ เค•เคฐें।

  • เคนृเคฆเคฏ เคฐोเค—ी, เค…เคธ्เคฅเคฎा เคฏा เค—ंเคญीเคฐ เคถ्เคตเคธเคจ เคฐोเค—ी เคกॉเค•्เคŸเคฐ เคธे เคชเคฐाเคฎเคฐ्เคถ เคฒें, เค”เคฐ เค•ुंเคญเค• เค•ा เค…เคญ्เคฏाเคธ เคฌिเคฒ्เค•ुเคฒ เคจ เค•เคฐे।

  • เคถ्เคตाเคธ เค•ो เคœเคฌเคฐเคฆเคธ्เคคी เคฐोเค•เคจा เคฏा เค–ींเคšเคจा เคจเคนीं เคšाเคนिเค।

  • เคฌเคš्เคšों เค•ो เค–ेเคฒ-เค–ेเคฒ เคฎें เคธเคฐเคฒ เคฐूเคช เคธे เค•เคฐाเคँ।

  • เคฏเคฆि เคšเค•्เค•เคฐ เค†เค เคคो เคคुเคฐंเคค เค…เคญ्เคฏाเคธ เคฌंเคฆ เค•เคฐें।

  • เคธเคนी เคฎुเคฆ्เคฐा: เคฐीเคข़ เค•ी เคนเคก्เคกी เคธीเคงी เคฐเค–ें। เคुเค•เค•เคฐ เคฌैเค เคจे เคธे เคซेเคซเคก़ों เคชเคฐ เคฆเคฌाเคต เคชเคก़เคคा เคนै เค”เคฐ เคถ्เคตाเคธ เคฒेเคจा เคฎुเคถ्เค•िเคฒ เคนोเคคा เคนै।

  • เคฆเคฌाเคต เคจ เคกाเคฒें: เคจเคฅुเคจों เค•ो เคฌเคนुเคค เคœोเคฐ เคธे เคจ เคฆเคฌाเคं। เคนเคฒ्เค•ा เคฆเคฌाเคต เคนी เค•ाเคซी เคนै।

  • เค•्เคทเคฎเคคाเคจुเคธाเคฐ เค…เคญ्เคฏाเคธ: เคถ्เคตाเคธ เคฐोเค•เคจे เค•ी เค…เคตเคงि เค…เคชเคจी เค•्เคทเคฎเคคा เค•े เค…เคจुเคธाเคฐ เคนी เคฐเค–ें। เค…เค—เคฐ เค†เคชเค•ो เคšเค•्เค•เคฐ เคฏा เคฌेเคšैเคจी เคฎเคนเคธूเคธ เคนो เคคो เคคुเคฐंเคค เคถ्เคตाเคธ เคฐोเค•เคจा เคฌंเคฆ เค•เคฐ เคฆें।

  • เคฌीเคฎाเคฐी เค•ी เคธ्เคฅिเคคि เคฎें: เค…เค—เคฐ เค†เคชเค•ो เคธเคฐ्เคฆी, เคœुเค•ाเคฎ เคฏा เค•ोเคˆ เคถ्เคตाเคธ เคธंเคฌंเคงी เคฌीเคฎाเคฐी เคนै, เคคो เคฌिเคจा เคถ्เคตाเคธ เคฐोเค•े เค•ेเคตเคฒ เค…เคจुเคฒोเคฎ-เคตिเคฒोเคฎ เค•เคฐें (เคฏाเคจी เคถ्เคตाเคธ เคฒें เค”เคฐ เค›ोเคก़ें)।

  • เค‰เคš्เคš เคฐเค•्เคคเคšाเคช เคฏा เคนृเคฆเคฏ เคฐोเค—: เค…เค—เคฐ เค†เคชเค•ो เค‰เคš्เคš เคฐเค•्เคคเคšाเคช เคฏा เคนृเคฆเคฏ เคฐोเค— เคนै, เคคो เคถ्เคตाเคธ เคฐोเค•เคจा (เค•ुंเคญเค•) เคจ เค•เคฐें। เค•ेเคตเคฒ เคงीเคฎी เค—เคคि เคธे เคถ्เคตाเคธ เคฒें เค”เคฐ เค›ोเคก़ें।

  • เค—เคฐ्เคญाเคตเคธ्เคฅा: เค—เคฐ्เคญเคตเคคी เคฎเคนिเคฒाเคं เคญी เคถ्เคตाเคธ เคฐोเค•เคจे เคธे เคฌเคšें เค”เคฐ เคงीเคฐे-เคงीเคฐे เค…เคญ्เคฏाเคธ เค•เคฐें।

เค•ोเคˆ เคญी เคธเคฎเคธ्เคฏा เคนोเคจे เคชเคฐ เคฏोเค—ी เคฏोเค— เค—ुเคฐु เคธे เคธंเคชเคฐ्เค• เค•เคฐे

เคช्เคฐाเคšीเคจ เคฏोเค— เค—्เคฐंเคฅों เคฎें เค‰เคฒ्เคฒेเค–

  • เคนเค เคฏोเค— เคช्เคฐเคฆीเคชिเค•ा (2/7):
    “เคจाเคกीเคถुเคฆ्เคงिं เคคु เคคเคค् เค•ुเคฐ्เคฏाเคฆ्เคฏाเคตเคฆ्เคตाเคฏुं เคธुเคธเคฎ्เคฏเค•ं।
    เคฏाเคตเคค्เคธुเคทुเคฎ्เคจा เคจ เคจाเคฏाเคคि เคคाเคตเคจ्เคจाเคกीเคถुเคงिเคฐ्เคญเคตेเคค्॥”
    – เคœเคฌ เคคเค• เคธुเคทुเคฎ्เคจा เคจाเคก़ी เคธเค•्เคฐिเคฏ เคจ เคนो เคœाเค, เคธाเคงเค• เค•ो เคจाเคก़िเคฏों เค•ी เคถुเคฆ्เคงि เค•เคฐเคคे เคฐเคนเคจा เคšाเคนिเค।

  • เค˜ेเคฐंเคก เคธंเคนिเคคा (5/37):
    “เคช्เคฐเคฅเคฎं เคจाเคกिเคถुเคฆ्เคงिं เคคु เค•ृเคค्เคตा เคช्เคฐाเคฃं เคจिเคฏोเคœเคฏेเคค्।”
    – เคช्เคฐाเคฃाเคฏाเคฎ เค•ी เคถुเคฐुเค†เคค เคจाเคก़ी เคถोเคงเคจ เคธे เค•เคฐเคจी เคšाเคนिเค।

“เคœเคนाँ เคจाเคก़िเคฏाँ เคถुเคฆ्เคง เคนैं, เคตเคนीं เค†เคค्เคฎा เคชเคฐเคฎाเคค्เคฎा เคธे เคœुเคก़เคคी เคนै।”

 เค†เคงुเคจिเค• เคœीเคตเคจเคถैเคฒी เคฎें เคฎเคนเคค्เคต


เค†เคœ เค•ी เคคेเคœ़ เคฐเคซ्เคคाเคฐ เคœिंเคฆเค—ी, เคคเคจाเคตเคชूเคฐ्เคฃ เค•ाเคฐ्เคฏเคถैเคฒी เค”เคฐ เค‡เคฒेเค•्เคŸ्เคฐॉเคจिเค• เคธ्เค•्เคฐीเคจ เค•ी เค…เคงिเค•เคคा เคธे เคฒोเค— เคฎाเคจเคธिเค• เคฐूเคช เคธे เค…เคธंเคคुเคฒिเคค เคนो เคฐเคนे เคนैं। เคจाเคก़ी เคถोเคงเคจ เคช्เคฐाเคฃाเคฏाเคฎ เคเค• เคเคธा เค…เคญ्เคฏाเคธ เคนै เคœो –

  • เค•ाเคฐ्เคฏเค•्เคทเคฎเคคा เคฌเคข़ाเคคा เคนै,

  • เคญाเคตเคจाเค“ं เค•ो เคธंเคคुเคฒिเคค เค•เคฐเคคा เคนै,

  • เค”เคฐ เคต्เคฏเค•्เคคि เค•ो เคœीเคตเคจ เค•े เคนเคฐ เค•्เคทेเคค्เคฐ เคฎें เคธ्เคฅिเคฐเคคा เคช्เคฐเคฆाเคจ เค•เคฐเคคा เคนै। เคฏौเค—िเค• เคฎंเคค्เคฐ

“เฅ เคช्เคฐाเคฃाเคฏाเคฎाเคฏ เคตिเคฆ्เคฎเคนे, เคฎเคจः เคถुเคฆ्เคง्เคฏै เคงीเคฎเคนि, เคคเคจ्เคจः เคถ्เคตाเคธः เคช्เคฐเคšोเคฆเคฏाเคค् ॥”

เค…เคฐ्เคฅ:
“เคนเคฎ เคช्เคฐाเคฃाเคฏाเคฎ เค•ा เคง्เคฏाเคจ เค•เคฐเคคे เคนैं, เคœो เคฎเคจ เค•ी เคถुเคฆ्เคงि เค•ा เคธाเคงเคจ เคนै; เคตเคน เคฆिเคต्เคฏ เคถ्เคตाเคธ เคนเคฎें เคœ्เคžाเคจ เค”เคฐ เคธंเคคुเคฒเคจ เค•ी เค“เคฐ เคช्เคฐेเคฐिเคค เค•เคฐे।”

เคจाเคกी เคถोเคงเคจ เค•े เคฌाเคฐे เคฎै เค…เค•्เคธเคฐ เคชूเค›े เคœाเคจे เคตाเคฒे เคช्เคฐเคถ्เคจ

❓ เคจाเคก़ी เคถोเคงเคจ เคช्เคฐाเคฃाเคฏाเคฎ เค•िเคธे เคจเคนीं เค•เคฐเคจा เคšाเคนिเค?

๐Ÿ‘‰ เค‰เคš्เคš เคฐเค•्เคคเคšाเคช, เคนृเคฆเคฏ เคฐोเค—ी เค”เคฐ เค—เคฐ्เคญเคตเคคी เคฎเคนिเคฒाเคँ เคถ्เคตाเคธ เคฐोเค•เคจे เคตाเคฒा เค…เคญ्เคฏाเคธ เคจ เค•เคฐें।


❓ เคจाเคก़ी เคถोเคงเคจ เคช्เคฐाเคฃाเคฏाเคฎ เค•िเคคเคจी เคฆेเคฐ เค•เคฐเคจा เคšाเคนिเค?

๐Ÿ‘‰ เคถुเคฐुเค†เคค เคฎें 5 เคฎिเคจเคŸ, เคงीเคฐे-เคงीเคฐे 15–20 เคฎिเคจเคŸ เคคเค• เคฌเคข़ा เคธเค•เคคे เคนैं।


❓ เค•्เคฏा เคจाเคก़ी เคถोเคงเคจ เค”เคฐ เค…เคจुเคฒोเคฎ-เคตिเคฒोเคฎ เคเค• เคนी เคนैं?

๐Ÿ‘‰ เคนाँ, เคธाเคงाเคฐเคฃ เคฐूเคช เคฎें เคฆोเคจों เคเค• เคœैเคธे เคนैं, เคชเคฐ เค‰เคš्เคš เค…เคญ्เคฏाเคธ เคฎें เค…ंเคคเคฐ เค†เคคा เคนै।


เคจिเคท्เค•เคฐ्เคท

เคจाเคก़ी เคถोเคงเคจ เคช्เคฐाเคฃाเคฏाเคฎ เค•ेเคตเคฒ เคถ्เคตाเคธ เค•ा เคต्เคฏाเคฏाเคฎ เคจเคนीं เคนै, เคฏเคน เคคเคจ-เคฎเคจ-เค†เคค्เคฎा เค•ी เคšिเค•िเคค्เคธा เคนै। เคฏเคน เคธाเคงเค• เค•ो เคŠเคฐ्เคœा, เคธंเคคुเคฒเคจ เค”เคฐ เค†ंเคคเคฐिเค• เคถांเคคि เคช्เคฐเคฆाเคจ เค•เคฐเคคा เคนै। เคฏเคฆि เค†เคช เคช्เคฐเคคिเคฆिเคจ 15 เคฎिเคจเคŸ เค‡เคธे เคœीเคตเคจ เค•ा เคนिเคธ्เคธा เคฌเคจा เคฒें, เคคो เคจ เค•ेเคตเคฒ เคฐोเค—ों เคธे เคฎुเค•्เคคि เคฎिเคฒेเค—ी เคฌเคฒ्เค•ि เคœीเคตเคจ เค•ी เค—ुเคฃเคตเคค्เคคा เคญी เค…เคฆ्เคญुเคค เคฐूเคช เคธे เคฌเคข़ेเค—ी।

เคจाเคก़ी เคถोเคงเคจ เคช्เคฐाเคฃाเคฏाเคฎ เคเค• เคธเคฐเคฒ เคฒेเค•िเคจ เค…เคค्เคฏंเคค เคถเค•्เคคिเคถाเคฒी เคคเค•เคจीเค• เคนै। เคฏเคน เคจ เค•ेเคตเคฒ เคนเคฎाเคฐे เคถाเคฐीเคฐिเค• เคธ्เคตाเคธ्เคฅ्เคฏ เคฌเคฒ्เค•ि เคฎाเคจเคธिเค• เค”เคฐ เคญाเคตเคจाเคค्เคฎเค• เค•เคฒ्เคฏाเคฃ เค•े เคฒिเค เคญी เคฌเคนुเคค เคฒाเคญเคฆाเคฏเค• เคนै। เค†เคงुเคจिเค• เคœीเคตเคจเคถैเคฒी เคฎें เคคเคจाเคต เค”เคฐ เคšिंเคคा เค•ा เคธाเคฎเคจा เค•เคฐเคจे เค•े เคฒिเค เคฏเคน เคเค• เค‰เคค्เค•ृเคท्เคŸ เคช्เคฐाเค•ृเคคिเค• เคธเคฎाเคงाเคจ เคนै।


เคจिเคฏเคฎिเคค เค…เคญ्เคฏाเคธ เคธे เค†เคช เค…เคชเคจे เคถเคฐीเคฐ เค•ी เคŠเคฐ्เคœा เค•ो เคธंเคคुเคฒिเคค เค•เคฐ เคธเค•เคคे เคนैं เค”เคฐ เคเค• เคถांเคค, เคธ्เคตเคธ्เคฅ เค”เคฐ เคธเค•ाเคฐाเคค्เคฎเค• เคœीเคตเคจ เคœी เคธเค•เคคे เคนैं। เค‡เคธे เค…เคชเคจी เคฆिเคจเคšเคฐ्เคฏा เค•ा เคนिเคธ्เคธा เคฌเคจाเค•เคฐ เค†เคช เค‡เคธเค•े เคšเคฎเคค्เค•ाเคฐी เคช्เคฐเคญाเคตों เค•ा เค…เคจुเคญเคต เค•เคฐ เคธเค•เคคे เคนैं।


เคจाเคก़ी เคถोเคงเคจ เคช्เคฐाเคฃाเคฏाเคฎ

  • เคจाเคก़िเคฏों เค•ो เคธंเคคुเคฒिเคค เค•เคฐเคคा เคนै,

  • เคฎเคจ เค•ो เคธ्เคฅिเคฐ เค•เคฐเคคा เคนै,

  • เคšเค•्เคฐों เค•ो เคœाเค—्เคฐเคค เค•เคฐเคคा เคนै,

  • เค”เคฐ เค†เคค्เคฎा เค•ो เคชเคฐเคฎ เคšेเคคเคจा เคธे เคœोเคก़เคคा เคนै।

“เฅ เคจเคฎो เคจाเคก़ीเคถुเคฆ्เคงเคฏे, เคถांเคคि เคธ्เคตाเคนा।”
(เค…เคฐ्เคฅ: เคฎैं เคจाเคก़िเคฏों เค•े เคถुเคฆ्เคงि เค•ी เคธाเคงเคจा เค•ो เคช्เคฐเคฃाเคฎ เค•เคฐเคคा เคนूँ, เคœिเคธเคธे เคชเคฐเคฎ เคถांเคคि เค•ी เคช्เคฐाเคช्เคคि เคนोเคคी เคนै।)

✨ “เคนเคฐ เคฆिเคจ เค•ुเค› เค•्เคทเคฃ เคจाเคก़ी เคถोเคงเคจ เคช्เคฐाเคฃाเคฏाเคฎ เค•ो เคฆें – เค”เคฐ เคฆेเค–ें, เค†เคชเค•ा เคœीเคตเคจ เค•ैเคธे เคธंเคคुเคฒเคจ เค”เคฐ เค†เคจंเคฆ เคธे เคญเคฐ เคœाเคคा เคนै।” ✨


เคช्เคฐाเคฃाเคฏाเคฎ เค•เคฐเคจे เค•े เคฒिเค เคธाเคฎाเคจ्เคฏ เคฆिเคถा เคจिเคฐ्เคฆेเคถ....

เคช्เคฐाเคฃाเคฏाเคฎ เค•े เคฒिเค เคฆिเคถा เคจिเคฐ्เคฆेเคถ


เค•ैเคฒाเคถ เคฌाเคฌू 

No comments:

Post a Comment